Prentsa-oharrak: Teoriatik praktikara: IWORDDek zientzia eta hezkuntza lotzen ditu bere azken jardunaldian

• BCBLk antolatutako kongresua jardunaldi traslazional batekin amaituko da. Bertan, nazioarteko adituek Estatu Batuetan, Frantzian edo Galesen probaturiko irakurketaren garapenerako tresnak eta irtenbideak aurkeztuko dituzte.

Duela gutxiko ebidentziak, ELGAk argitaratutako PISA 2026 txostenaren emaitzek bezala, irakurketa-errendimenduaren beherakada orokorra nabarmentzen du, eta horrek sistemaren mailan ikuspegi koordinatuaren beharra nabarmentzen du, irakurtzeko zailtasunak detektatzeko eta alfabetatzea hobetzeko. Aldi berean, irakurketa ebaluatzeko metodo tradizionalek hezitzaile eta ikertzaileentzako itogunea dira, prestakuntza-denbora luzea, prestakuntza espezializatua eta baliabide ugari behar dituztelako.

Testuinguru horrek erronka garrantzitsuak dakartza hizkuntzaren eta hezkuntzaren zientziarako. Horiei nola erantzun ikusteko aukera izango da Basque Center on Cognition Brain and Language (BCBL) zentroak antolatutako IWORDD (International Workshop on Reading and Developmental Dyslexia) nazioarteko biltzarraren azken jardunaldian. Bertan, Euskadiko eta Estatu Batuetako, Frantziako edo Galesko ikasgeletan ikasitako eta aplikatutako irakurketaren garapenerako tresna eta irtenbideei buruzko hitzaldiak emango dira.

Landa-ebidentzia, teoria neurozientifikoa eta hezkuntza-baliabide irekiak uztartuz, urriaren 9an Donostiako Miramar Jauregian egitekoa den “From Theory To Practice” jardunaldi translazionalak azalduko du nola ikerketak aldaketa praktikoak bultza ditzakeen alfabetizazioaren laguntzan eta hobekuntzan, eta ezagutza zientifikoaren transferentzia eta ikerketa-komunitatearen, familien, irakasleen, profesional klinikoen eta elkarteen arteko interakzioa sustatuko ditu. Saio guztiek aldi bereko itzulpena izango dute gaztelaniara, ingelesera eta euskarara.

Jardunaldia Harvardeko Unibertsitateko irakaslea den Nadine Gaaben hitzaldiarekin hasiko da. Irakurketa-zailtasunak nola eta zergatik detektatu behar ditugun goiz azalduko du, dislexia barne, behaketa goiztiarraren oinarri neurobiologikoak azalduz. Halaber, hainbat ingurunetan behaketa-protokoloak ezartzeko eta kasu bakoitzean tresnarik egokiena aukeratzeko gomendio praktikoak ere emango ditu.

Jason Yeatmanek, Stanfordeko Unibertsitateko Irakasle Elkartuak, ROAR aurkeztuko du, gaur egun AEBetako 29 estatutako eskolek onartutako eta Kalifornian eta Ohion dislexia hautemateko proba unibertsal gisa onartutako hezkuntza-ebaluaziorako plataforma bihurtu den ikerketa-tresna. Ondoren, Modenako eta Reggio Emiliako Unibertsitateko Zientzia Biomediko, Metaboliko eta Neuronalen Saileko Sandy Caffarrak ROAR italierara egokitzearen emaitzak eta ondorioak partekatuko ditu.

Bangor Universityko irakasle den Manon Jonesek Galesen alfabetatzeko CAL:ON Cymru ekimen nazional eta elebidunari buruz hitz egingo du, herrialde horretako haur eta gazteen irakurketaren eta hizkuntzaren emaitzei buruzko kezkei erantzunez garatutakoa. Hitzaldiaren ondoren, testuinguru elebiduneko beste hizkuntza batzuetan irakurtzeko zailtasunak antzemateko eta ebaluatzeko bi esku-hartze egingo dira: katalana, Anna López-Sala eta Catherine Clark Sant Joan de Déu ospitaleko Eskola Ikaskuntzaren Nahasmenduen Unitateko ikertzaileen eskutik; eta euskara, BCBLko adituen eskutik.

Arratsaldean, Cassandra Potier Watkins Osasun eta Medikuntza Ikerketarako Frantziako Institutuko ikertzaileak Kalulu aurkeztuko du, ebidentzia zientifikoan oinarritutako irakurketaren irakaskuntzarako sarbide irekiko programa, Excello Lab eta Collège de Francek garatua. Frantzian, Brasilen edo Kolonbian egindako landa-esperimentuen emaitzak azalduko ditu, haur bakoitzari bere irakurketa-garapenean laguntzeko modua nola eraldatu duen erakutsiz.

Amaitzeko, Michelle Luciano Edinburgoko Unibertsitateko irakasleak modu eskuragarrian azalduko du geneek nola eragiten duten norbanakoen arteko desberdintasunetan irakurketa-errendimenduan, determinismo genetikoaren mitoa desmuntatuz: ezaugarri konplexuetan, hala nola irakurketan, eragin txikia duten gene askok eragiten dute ingurunearekin batera. Halaber, dislexiari buruzko ikerketa genetikoaren hezkuntza-inplikazioak aztertuko ditu, eta dislexiaren inguruan bizitako esperientzia duten pertsonen ikuspegiari ahotsa emango dio.

IWORDDren itxiera jardunaldira joateko erregistro epea zabalik egongo da esteka honetan datorren urriaren 6ra arte.